پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته حقوق

عنوان:

مطالعه مشروعیت صحت و یا عدم صحت قرارداداجاره رحم در شرع اسلام و حقوق ایران

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

   یکی از شیوه‌هایی که در درمان ناباروی به کار می‌رود، تلقیح خارج از رحم سلول های جنسی زنانه و مردانه در محیط آزمایشگاهی و انتقال آن به داخل رحم زنی غیر از رحم زن صاحب تخمک (سلول جنسی زنانه) می باشد که هیچ گونه ارتباط زوجیت با مرد صاحب اسپرم (سلول جنسی مردانه) ندارد . به این روش درمان نازایی رحم اجاره ای و یا رحم جایگزین اطلاق می گردد . در این پژوهش به مطالعه مشروعیت شرعی و صحت قانونی مسئله تلقیح مصنوعی به عنوان مقدمه اصلی جایگزینی (اجاره) رحم و قرارداد های اجاره رحم خواهیم پرداخت . در این قرارداد ها ارتباط فی مابین زوجین صاحب نطفه و زن صاحب رحم تعریف می گردد . در این پژوهش کوشش شده می باشد با مراجعه به قواعد عام حقوقی و فقهی راه حل مناسبی برای تشخیص مشروعیت و صحت قانونی تلقیح مصنوعی و جایگزینی رحم ارائه گردد . به نظر نگارنده ، با در نظر داشتن اینکه در شرع اسلام ، بحث جایگزینی رحم سابقه طرح ندارد ، بایستی با در نظر داشتن قواعد موجود به این موضوع پی برد که آیا تنها روش مورد پذیرش شرع جهت آبستنی ، بارداری ای می باشد که از راه تزویج حاصل شده باشد و یا اینکه صرف عدم انجام محرمات مؤکد شرعی مانند زنا ، نسب را مشروع می کند ؟ در بعد قانونی نیز بایستی به این نکته پی برد که آیا انعقاد قراردادی مانند عقد اجاره ، می تواند به جایگزین کردن رحم وجاهت قانونی اعطا نماید و عقد اجاره می تواند به عنوان عقدی معین بر ارتباط فی مابین طرفین (صاحب نطفه و صاحب رحم) حکومت کند یا اینکه قانون این مسئله را طرد می نماید والنهایه بایستی در قالب ماده 10 قانون مدنی(و آنهم در صورت وجود شرایط لازم قانونی) این ارتباط حقوقی را تعریف نمود ؟ در پایان بایستی گفت به نظر نگارنده نمی توان به صورت علی الاطلاق اجاره رحم را منطبق با قواعد فقه و حقوق دانست اما می توان با ایجاد تغییرات اندک و با تمسک به قوانین موجود جنبه فقهی و شرعی آنرا رعایت نمود .

1- مقدمه

خانواده به عنوان اصلی ترین رکن تشکیل دهنده جامعه بشری در ادوار زمانی زندگانی آدمی مطرح بوده می باشد . نهادی که با تزویج فی مابین زن و مرد آغاز حیات نموده و در بستر زمان همواره دستخوش تغییرات گونان از لحاظ نحوه شکل گیری و ادامه حیات قرار داشته می باشد . این تغییرات گاه ناشی از عوامل درونی مانند فرهنگ و خرده فرهنگ ها در جوامع مختلف بوده وگاهی نیز نشأت گرفته از عوامل بیرونی همانند نحوه حکومت حاکمان جنگ ها ، قحطی و خشک سالی و عوامل نظیر آنها بوده می باشد . تاثیراتی که این عوامل بر نهاد خانواده داشته اند همواره گوناگون و مختلف بوده بدین نحو که گاهی منجر به سست شدن بنیان خانواده شده می باشد و گاهی نیز استحکام بیشتری را برای خانواده ها به ارمغان آورده می باشد . به عنوان مثال بنا به مقتضیات زمانی و به علت وجود نا امنی در سطح جامعه ، همبستگی بسیار زیادی فی مابین اعضای خانواده جهت حفظ و حراست از کیان آن وجود داشته می باشد و تمامی اعضاء اعم از زن ، شوهر ، فرزندان و حتی پدر ، مادر ، برادر و خواهر نیز در یک مکان با هم زندگی می کرده اند و در همین جامعه و به علت تغییر شرایط حکمرانی و ایجاد ثبات امنیتی ، فرهنگ معیشت در کنار یکدیگر و به صورت قومی قبیله ای ، رنگ باخته و نحوه اداره کردن خانواده ها بر اساس شرایط حاکم بر جامعه تغییر می نمود .

اما آن چیز که همواره به عنوان یکی از اساسی ترین کارکردهای خانواده در تمامی ادوار زندگانی بشر مورد توجه بوده می باشد زاد و ولد و تولید مثل می باشد که نه تنها در هیچ مقطعی از زمان نسبت به آن بی توجهی نشده می باشد ، بلکه روز به روز عنایت بیشتری نسبت به آن شده می باشد و همیشه به عنوان یکی از اساسی ترین ارکان استحکام نظام خانواده مورد توجه بوده می باشد . اهمیت این مسئله به شدتی بوده که عدم قدرت هر یک از زوجین به بارور شدن یا بارور کردن موجب از هم پاشیدگی نهاد خانواده شده و یا حداقل لطمات جدی به بنیان خانواده وارد کرده می باشد . در قرون گذشته داشتن فرزندان بسیار موجب افتخار و سربلندی بوده و مایه مباحات و فخر فروشی بر دیگران قلمداد شده می باشد (در این خصوص می توان به واقعه حادث فی مابین پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص)‌ و ابولهب تصریح نمود که ابولهب به خاطر داشتن فرزندان زیاد و ذکور که مایه ادامه نسل خود می دانست به پیامبر گرامی اسلام (ص) زخم زبان می زد و ایشان را ابتر خطاب می نمود که در نهایت سوره مبارکه کوثر و ولادت بانوی بزرگوار اسلام حضرت زهرای مرضیه (س) پایان بخش این واقعه بود ) .

امروزه و در جوامع بشری کنونی نیز زاد و ولد و تولید مثل به شدت مورد توجه خانواده ها بوده و مشکلاتی که در این راه مقابل زوجین هست مسئله حاد و قابل توجهی جهت ادامه ندادن به زندگی زناشویی فی مابین خانواده ها ایجاد نموده می باشد به نحوی که یکی از عوامل مطرح جدایی میان زوجین مشکل ناباروری به شمار می رود .

در کشور ما نهاد خانواده از جایگاه بسیار بالایی برخوردار می باشد و بشدت مورد توجه و تکریم واقع شده می باشد . یکی از مهمترین اهداف مورد پذیرش توسط عموم جامعه حفظ و حراست از کیان خانواده و بقاء و استمرار حیات آن می باشد . آموزش های ارائه شده در جامعه ما که تحت تأثیر مستقیم از آموزه های دینی ماست ،‌ فرهنگ حفاظت از استمرار و بقاء نهاد خانواده را ترویج می کند . با همه این اوصاف ، در کشور ما نیز ناباروری به عنوان یکی از مهمترین عوامل طلاق و جدایی فی مابین خانواده ها مطرح می باشد به نحوی که جزء پنج عامل اصلی طلاق و جدایی درکشور قلمداد می گردد.[1] بر اساس آمار های اعلامی حدود 15 در صد از زوج های ایرانی مبتلا به مسئله ناباروری هستند که در این راه می کوشند به نحوی این مشکل خود را حل نمایند[2] .

علم پزشکی با در نظر داشتن پیشرفت های قابل توجه خود تا حدود زیادی توانسته می باشد پاسخگوی نیاز مبتلایان به عارضه ناباروری در کل دنیا و کشور ما باشد .راه حل های ارائه شده توسط علم طب بسته به نوع عارضه متفاوت می باشد . یکی از مهمترین راه حل های ارائه شده جهت درمان ناباروری توسل به شیوه جایگزین کردن رحم زنی اجنبی ( که فاقد هرگونه ارتباط زوجیت با مرد صاحب اسپرم می باشد ) با رحم زنی می باشد که صاحب تخمک می باشد . این روش بنا به علت های گوناگونی توصیه و ارائه می گردد . از مهمترین موارد نازایی در زنان عدم قابلیت نگه داری از جنین (سلول جنسی بارور شده زن) توسط رحم می باشد بدین نحو که بنا به مسائلی مختلف مانند عدم وجود مادر زادی رحم در زن ، یا تنگ بودن رحم ، ابتلای زن حامله به فشار خون کشنده در صورت بارداری و ترس از دوران حاملگی این امکان وجود ندارد که جنین در درون مهبل ادامه حیات دهد و متولد گردد . با در نظر داشتن این معضل ، علم پزشکی به یاری زوج های نابارور آمده می باشد و با تلقیح کردن سلول های جنسی زن و شوهر در محیط خارج رحم و تبدیل آنها به جنین و سپس انتقال این تخمک بارور شده بداخل رحمی سالم ،این قسم از مشکل ناباروری را حل و بر طرف نموده می باشد . در ادامه بایستی متذکر گردید ، نوزاد متولد شده از طریق رحم جایگزین (اجاره ای) کوچکترین مشابهت ژنتیکی با زن صاحب رحم ندارد و تمام خصوصیات و صفات موروثی را از صاحبان سلول های جنسی لقاح یافته (پدر و مادر خود) به ارث می برد . اما نظر به اینکه فرایند تکمیل تخمک بارور شده تا تولد نوزاد در رحم زنی دیگر شکل می گیرد لذا حساسیت های گوناگونی بروی این شیوه درمانی ناباروری سایه افکنده می باشد . به عنوان مثال در کشور ما که اتفاقاً کشوری کاملاً مذهبی می باشد ، اصل حرام و یا مباح بودن این اقدام سوای آن چیز که در بین علماء و دانشمندان مطرح می گردد ، فی مابین مردم نیز قابل طرح می باشد و دیدگاه قومیت های مختلف در این باره ، بر اساس فرهنگ حاکم و نحوه آشنایی آنها با امور دینی متفاوت می باشد . اما نباید از این نکته نیز غافل گردید که جدا از نحوه توجه عامه مردم به جایگزینی رحم و همچنین سوای نظر مراجع و فقها و علمای علم حقوق در ارتباط با رحم زن دیگر ، مبتلایان به مسئله نازایی آنقدر این مشکل را عمیق و ریشه ای در زندگی خود می بینند که تمایل بسیار زیادی جهت تمسک به روش رحم جایگزین برای حل معضل خود دارند . ضروری می نماید مطالعه ای دقیق در این باره چه از جهت شرعی و چه از جهت حقوقی بعمل آید تا ضوابط حاکم بر این شیوه باروری معین و کاربردی گردد . در انتها مطالعه این نکته نیز ضروری می باشد که در روش رحم جایگزین ، آن چیز که بر ارتباط فی مابین طرفین (زوجین و زن صاحب رحم) از بعد حقوقی حکمرانی می نماید ، چگونه قواعدی می باشد و اینکه تا چه اندازه این قواعد انعطاف و تغییر پذیری در خصوص موارد احتمالی حادث در روابط فی مابین را دارند . به عنوان مثال آیا این امکان هست که بر اساس قواعد حاکم ، بنا به اراده طرفین مادر طفل تغییر کند و یا اینکه بنا به دلایلی طرفین خیار فسخ برای خود در نظر بگیرند ؟ مسایلی ازین قبیل قطعاً لزوم مطالعه دقیق این ارتباط را عیان می سازد .

 

2-اظهار مسئله

رحم جایگزین (رحم اجاره ای) عبارتست از انتقال یک یا تعداد بیشتری از جنین های حاصل از لقاح مصنوعی و خارج رحمی تخمک و اسپرم زوج نابارور به رحم زنی دیگر که فاقد هرگونه ارتباط زوجیت با مرد صاحب اسپرم می باشد .خاطر نشان می گردد تمسک به این روش درمانی لزوماً مستلزم ارتکاب حرام از قبیل نگاه و یا لمس حرام نیست و انتقال تخمک به رحم زن بوسیله لوازم ویژه آزمایشگاهی انجام می شود . همانگونه که در بخش مقدمه نیز آمد ، هیچ گونه ارتباط ژنتیکی فی مابین نوزاد متولد شده از رحم جایگزین و زن صاحب رحم که کودک ، 9 ماه                                                               از خون وی تغذیه شده می باشد وجود ندارد اما قطعاً می تواند اوضاع و احوال روحی و روانی زن صاحب رحم در دوران بارداری بروی جنین تأثیراتی را داشته باشد .حال با در نظر داشتن همه آن چیز که که در بالا ذکر گردید ، مسئله به این شکل مطرح می گردد که فی مابین صاحب نظران در علم فقاهت و حقوق اختلاف دیدگاه در خصوص مشروعیت و یا عدم مشروعیت قراردادن جنین در رحم زنی اجنبی و همچنین انعقاد عقدی مانند عقد اجاره فی مابین طرفین هست . این اختلاف نظر تا آن حد می باشد که عده ای از فقها قایل به مشروعیت تنها لقاح خارج رحمی هستند و تجویز جایگزینی رحم را نمی کنند و بعضی دیگر قائل به اباحه این فعل به صورت کلی هستند . عده ای چارچوب قراردادی را که می تواند جایگزینی رحم را در بر گیرد را عقد اجاره می دانند و عده ای در قالب ماده 10 قانون مدنی حکم به صحت می دهند . امور دیگری نیز سوای از مطالعه مشروعیت این فعل در ادامه به وجودمی آید که بایستی کنکاش در آنها مد نظر قرار گیرد مسایلی از قبیل نسب کودک و ارتباط او با زوج به صورت عام و زن صاحب نطفه به صورت خاص و همچنین چگونگی ارتباط کودک با زن صاحب رحم و زن صاحب تخمک در مواردی مانند محرمیت ، ارث ، احکام نگاه و غیره .

 

این پژوهش به دنبال پاسخ به سوالات زیر می باشد که :

  • با عنایت به شریعت اسلام ، تنها راه مشروع قرار گرفتن نطفه در رحم زن ازطریق ازدواج میسر می باشد و یا اینکه اسلام ازدواج را تنها به صورت چارچوبی کلی مطرح نموده می باشد و آنرا معمول ترین و بی شبه ترین روش بارداری می داند ؟
  • به فرض مثبت بودن پاسخ پرسش قبلی ، ارتباط فی مابین کسانیکه اقدام به جایگزینی رحم می نمایند بر اساس کدام یک از اصول و قواعد حقوقی منعقد و لازم الاجراء می گردد و آیا قوانین آمره اجازه تنظیم چنین روابطی را می دهند ؟
شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

3-اهمیت وضرورت پژوهش

بهره گیری از رحم جایگزین به عنوان یکی از روش های جدید کمک باروری مورد توجه بسیاری از زوجین نابارور در ایران قرار گرفته می باشد . این فن آوری جدید در پزشکی با خود سوالاتی به همراه آورده می باشد که از مهمترین آنها صحت و یا عدم صحت شرعی این فعل می باشد . زیرا این مسئله ارتباط مستقیم با نسب و اولاد دارد ، لذا به علت حساسیت شدید فرهنگی و نهی شدید دینی آموخته شده به افراد از باب مشکوک بودن یا نبودن نسب طفل که به سمت حرام زادگی سوق پیدا نکند ، روشن کردن مشروعیت یا عدم مشروعیت رحم جایگزین بسیار ضروری به نظر میرسد . در ادامه بایستی گفت فی مابین زوجین نابارور خواستار فرزند و زن صاحب رحم بایستی توافقی صورت گیرد و بر این توافق ، قوانینی حکومت کند تا نحوه تعامل آنها با همدیگر را روشن و عیان سازد . قراردادن این قوانین در چارچوب عقود معین قانون مدنی مانند عقد اجاره یا صلح و یا روشن ساختن نحوه این تعامل در حدود تجویز ماده 10 قانون مدنی ، از علت های دیگری می باشد که ضرورت و اهمیت این پژوهش را عیان تر می سازد .

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 

4-اهداف پژوهش

هدف کلی این پژوهش مطالعه مشروعیت صحت و یا عدم صحت قرارداداجاره رحم در شرع اسلام و حقوق ایران می باشد . همانگونه که در بخش اهمیت و ضرورت پژوهش نیز آمد ، شناسایی امور فقهی و قانونی مرتبط با مبحث رحم جایگزین (اجاره ای) مورد نظر نگارنده می باشد .

 

5- فرضیه های پژوهش

1- قراردادهای جایگزینی رحم (اجاره رحم) می تواند بر اساس اجتماع اراده طرفین منعقد گردد.

2- شریعت اسلام جایگزینی(اجاره) رحم را مشروع می داند اما پاره ای احکام آمره بر آن وضع می کند.

3- قوانین موضوعه در پذیرش این قراردادها ذیل نام اجاره اشخاص با اضافه کردن بعضی جزییات به آن سازگاری دارد و البته احکام آمره ای را جهت حفظ حقوق ثالث (جنین) بر آنها وضع می کند .

7-پیشینه علمی پژوهش

در خصوص پیشینه علمی مرتبط با موضوع این پژوهش ، بایستی گفت همانگونه که انتظار می رود تاکنون پژوهشی با عنوان و یا موضوع مشابه با موضوع این پایان نامه پدید نیامده می باشد . اما ذکر این نکته نیز مفید فایده خواهد بود که موضوع رحم اجاره ای به صورت کلی در عنوان بعضی از پژوهش های دانشگاهی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا مورد توجه پژوهندگان قرار گرفته می باشد که ذیلاً نام بعضی از آنها به عنوان نمونه اظهار می گردد :

 

1-7- رحم اجاره ای و اهدای گامت

نويسنده:ملکی، پریسا

مقطع:کارشناسي ارشد

تاریخ دفاع : 1385

دانشگاه : دانشگاه تهران

 

2-7-اجاره رحم دراسلام

نويسنده : صادقی مرشت ، تأثیر علی

مقطع : کارشناسي ارشد

تاریخ دفاع : 1386

دانشگاه : دانشگاه تهران

 

3-7-نگاهی به مسئله تلقیح از دیدگاه فقه امامیه

محقق : زهره ابراهيمي

استاد راهنما : خانم تقربي

تاريخ دفاع : 1386

دانشگاه : دانشگاه تهران

 

8- پیشینیه تاریخی موضوع :

تاریخچه پزشکی و امور مرتبط با آن در ایران گره خورده به زمان ورود اسلام به سرزمین آریایی ها می باشد . با حضور شریعت اسلام به خاک ایران و شکوفایی علمی و غیر خرافی طبابت ، امر پزشکی توسط دانشمندان ایرانی مسلمان نیز پیشرفت نمود به نحوی که بعضی از حکیمان این دوران مانند ابن سینا شهرتی جهان یافتند . با پژوهش در متون گذشتگان ، حکیمانی ایرانی همانند ابن سینا و زکریای رازی در خصوص ناباروری در زنان به صورت عام و کلی اظهار نظر نموده اند و بر اساس پیشرفت موجود در علم طبابت و داروهای زمان خود که اکثراً گیاهی بوده اند درمان هایی را برای بیماران خود تجویز نموده اند. عیان می باشد که به خاطر سطح پیشرفت علوم ، نمی توان به صراحت عنوان لقاح مصنوعی و خارج از رحمی یا عناوین مشابه و مرتبط با موضوع این پژوهش را در متون گذشتگان پیدا نمود . تنها آن چیز که به جا مانده می باشد اظهار نظر در خصوص علل نازایی در زنان و مردان به صورت بسیار مجمل می باشد.

قدمت تلقیح مصنوعی که اولین قدم در راه رسیدن به شیوه رحم جایگزین می باشد ، در دنیا (همانطور که در ادامه گفته خواهد گردید) به زحمت به شصت سال می رسد . نیاز به اظهار ندارد که شیوه درمانی تلقیح مصنوعی و در ادامه رحم جایگزین از خارج به ایران آمده می باشد و روشی بومی شده می باشد نه بومی . اگر از مسأله تلقیح مصنوعی در گذریم ؛ سابقه رحم جایگزین در ایران عمری کمتر از بیست سال را دارد . مؤسسه علمی تحقیقاتی رویان به عنوان پیش قراول در امر بارور سازی به روش رحم جایگزین (اجاره ای) اولین مرکز پزشکی ای می باشد که در کلینیک فوق تخصصی ناباروری خود این روش درمانی را به مراجعان خود ارائه می دهد .خاطر نشان می گردد اولین کودک متولد شده در ایران به روش رحم جایگزین مربوط به همین مؤسسه بوده و در سال 1371 بدنیا آمد [3]. نوظهور بودن این شیوه درمانی نه تنها باعث شده می باشد تا کمتر به آن پرداخته گردد بلکه در جهت دریافت ماهیت شرعی و قانونی آن نیز فعالیتی قابل توجه ارائه نشده می باشد . مثلاً از بعد حقوقی ، تنها قانونی که می تواند به نحوی نزدیک به موضوع رحم جایگزین باشد (به این معنی که این قانون در موضوعی به تصویب رسیده که حول ناباروری می باشد) قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب 1382 و اصلاحی 1389 می باشد که در آن قانون هم به مبحث جایگزینی رحم برخورد نمی کنیم .

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 103

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان